|    

بخش کاربران


ارتباط بیشتر


آمار مراجعین
آمار کلی
آمار کل بازدید 8917
پربیننده ترین روز 01/12/1391
آمار پر بيننده ترين روز 172
بازديد امروز 6
بازديد ديروز 4


برنامه عملیاتی

1-                سازمان و مردم

پیاده‌سازی SDI ملی نیازمند فعالیت های مطالعاتی، اجرایی و نظارتی متعدد می باشد. انجام این فعالیت ها به نوبه خود نیازمند ساختار راهبردی و هدایت کننده است. در این بخش از برنامه عملیاتی ساختار مذکور و فعالیت های مورد نیاز مرتبط با رکن سازمان و مردم تشریح گردیده است.

ایجاد ساختار هماهنگي SDI ملی

قبل از اجرای برنامه عملیاتی لازم است با سازوکاری مناسب برنامه مذکور مورد تصویب و ابلاغ قرار گرفته و همچنین ساختار مناسب جهت هماهنگي آن ایجاد گردد. برای این منظور لازم است فعالیتهای زیر انجام پذیرد.

تشکیل کمیته هماهنگي SDI ملی

بر اساس ساختار پیشنهادی هماهنگ کننده SDI ملی، لازم است به منظور هماهنگي فعالیتهای SDI ملی، کمیته هماهنگي SDI ملی تشکیل گردد.  برای این منظور لازم است هر یک از اعضاء شورای عالي نقشه­برداري که نمايندگان بلندپايه تام‌الاختیار وزارتخانه‌ها/سازمان­ها می­باشند، یکی از مدیران مرتبط را رسماً به عنوان عضو کمیته هماهنگي SDI ملی معرفی نمایند. کمیته هماهنگي SDI ملی با حضور نمایندگان معرفی شده و یک کارشناس مرتبط از همان وزارتخانه/دستگاه با رياست رئيس سازمان نقشه­برداري کشور تشکیل می­گردد. تشکيل اين کمیته و تهيه اساسنامه آن بعهده سازمان نقشه­برداري کشور است.

همانگونه که در نتایج مرحله شناخت اشاره گردید، یکی از مشکلات شورای کاربران GIS در دستیابی به اهداف خود برای هماهنگی فعالیت­های مرتبط با اطلاعات مکانی، عدم تبیین و ایجاد ارتباط مناسب میان اعضاء شورا/کمیته با دستگاه مطبوع بوده است. لذا لازم است به منظور حفظ این ارتباط مدیران و کارشناسان عضو کمیته راهبردی، دبیران و دست­اندرکاران SDI بخشی دستگاه مربوطه باشند و از کليه فعاليت هاي مرتبط با اطلاعات مکاني در دستگاه خود اطلاع داشته باشند و مجري و مسئول پيگيري و اجراي مصوبات و تصميم­گيري­هاي کميته هماهنگي SDI ملي در دستگاه خود باشند. این مدیران دارای حکم رسمی از سوی معاون مربوطه (که خود از مقام وزیر/ ریاست سازمان حکم دارد) بعنوان مسئول ایجاد SDI در دستگاه مطبوع و نماینده تام‌الاختیار در کمیته هماهنگي  SDIملی می باشند. تفاهم و اجماع نظر بر روی متن مصوبات، سیاست­ها و استانداردها جهت ارائه به شورای عالي نقشه­برداري جهت تصویب و ابلاغ بر عهده این کمیته می­باشد. همچنين هماهنگي کليه امور SDI ملي به عهده اين کميته مي­باشد. اين کميته مي­تواند برحسب نياز براي انجام برخي فعاليت ها اقدام به تشکيل کارگروه­هايي نمايد. نتايج کليه فعاليت هاي اين کارگروه­ها بايد به کميته هماهنگي SDI ملي گزارش شده و به تائيد و تصويب آن برسد.

برنامه عملیاتی ایجاد SDI ملی که مورد توافق کمیته هماهنگي SDI ملی قرار گرفته است، به دبیرخانه SDI ملی ایران جهت پيگيري و هماهنگي اجرا ارائه می­گردد.

ایجاد ساختار اولیه هماهنگ کننده SDI در دستگاه­ها

همانگونه که در نتایج مرحله شناخت اشاره گردید، در حال حاضر اکثر دستگاه­های اجرایی فاقد یک ساختار مناسب جهت هماهنگی فعالیت­های مرتبط با اطلاعات مکانی در کل وزارتخانه/ سازمان خود می­باشند. همین امر یکی از دلایل عدم موفقیت هماهنگی فعالیت های GIS در این دستگاه­ها بوده است و همچنین یکی از دلایل عدم دستیابی شوراهایی نظیر شورای ملی کاربران GIS به اهداف خود می باشد. لذا به منظور هماهنگی وزارتخانه‌ها/سازمانهای مختلف در SDI ملی لازم است تا ساختار هماهنگ کننده SDI در هر یک از وزارتخانه‌ها/سازمانها ایجاد گردد. تشکیلات مناسب برای این امر می­بایست در برنامه ایجاد SDI بخشی هر وزارتخانه/سازمان تعیین گردد. لکن برای شروع فعالیت­های SDI ملی، می­بایست مسئولیت ایجاد و هماهنگی فعالیت­های مرتبط با SDI در هر وزارتخانه/سازمان توسط مقام وزیر یا ریاست سازمان به صورت رسمی به معاون مربوطه که عضو شورای عالي نقشه­برداري می­باشد، سپرده شود. به تبع آن برای آغاز فعالیت­ها مسئولیت اجرایی امور رسما از جانب معاونت به یکی از مدیران مرتبط که عضوکمیته هماهنگی SDI ملی خواهد بود واگذار خواهدگردید. براي هماهنگي فعاليت­ها در دستگاه، لازم است کميته SDI بخشي با عضويت واحدهاي مرتبط با SDI و اطلاعات مکاني تشکيل گردد.

ايجاد ساختار اوليه هماهنگي SDI استاني

به منظور هماهنگي فعاليتهاي مربوط به SDI استاني لازم است در هر استان ساختار اوليه هماهنگي SDI استاني تشکيل گردد. لذا براي آغاز فعاليت ها، کارگروه SDI استان زير نظر شوراي برنامه­ريزي و توسعه استان بعنوان بالاترين مرجع تصميم­گيري و برنامه­ريزي استان تشکيل مي­گردد. اين کارگروه که اعضاء آن دستگاه­هاي استاني متناظر دستگاه­هاي عضو کميته هماهنگی SDI ملي هستند، به رياست استانداري و دبيري معاونت برنامه­ريزي استانداري وظيفه هماهنگي و راهبرد کليه فعاليت هاي SDI در استان را به عهده دارد. مصوبات و ابلاغيه­هاي مورد نياز SDI استان پس از تائيد و تصويب کارگروه SDI استان، از طريق شوراي برنامه­ريزي و توسعه استان انجام خواهد پذيرفت. پس انجام مطالعات "تعیین الگوی کلان ایجاد SDI های استانی و شهری" که در بخش هاي بعد اين برنامه توضيح داده خواهد شد، درصورتيکه نتايج مطالعات جايگاه ديگري براي ساختار هماهنگي SDI استاني پيشنهاد نمايد، کميته هماهنگی SDI ملي در اين مورد تصميم­گيري خواهد نمود.

مطالعات و  ايجاد SDI بخشي

 نتایج مطالعات حاضر گویای آن است که پراکندگی داده‌ها در وزارتخانه‌ها/سازمان ها بسیار زیاد بوده و هماهنگی در ارتباط با فعالیت های مربوط به داده‌های مکانی در وزارتخانه‌ها/سازمان ها وجود ندارد. لذا لازم است برای سروسامان دادن به فعالیت های مربوط به داده‌های مکانی در درون دستگاه ها SDI بخشی ایجاد گردد. شایان ذکر است ایجاد SDI بخشی موجب تسهیل و روان‌تر شدن تبادل و به اشتراک­گذاری داده‌های مکانی در سطح ملی نیز می­گردد.

مطالعات SDI بخشی

نقطه شروع SDI بخشی در هر دستگاه، انجام مطالعات مربوطه می باشد. برای این منظور لازم است هر یک از دستگاه ها با انعقاد قرارداد با مشاور ذی‌صلاح مطالعات ایجاد SDI بخشی را آغاز نماید. نتیجه این مطالعات شامل حداقل موارد زیر می باشد:

·        شناخت دستگاه از نقطه نظر  SDI بخشی

·        تدوین استراتژی SDI بخشی

·        تدوین مدل مفهومی SDI بخشی

·        تدوین برنامه عملیاتی SDI بخشی

·    تدوین استاندارد پایگاه داده مکانی دستگاه متناسب با استاندارد ملی اولیه داده مکانی

·        تدوين استاندارد فراداده دستگاه براساس استاندارد فراداده ملي

·    تدوین دستورالعمل های اجرایی جهت تولید، ذخیره‌سازی، بهنگام رسانی، کنترل کیفیت و نمایش داده‌های مکانی

·        تدوین دستورالعمل تولید و بهنگام رسانی داده‌های مکانی حین فعالیت روزانه

·        دستورالعمل به اشتراک گذاری داده‌های مکانی حین فعالیتهای روزانه

·        استاندارد و دستورالعمل کدگذاری عوارضی که دستگاه متولی آنها می باشد

·    برگزاری سمینارهای علمی و ترویجی در ارتباط با SDI در سطوح مختلف سیاستگذار، مدیریت و کارشناسی در دستگاهها

·        طراحي کاتالوگ سرويس و سرويسهاي مکاني

براساس تجارب کشورهاي پيشگام، ايجاد SDI ناگزير از تغييرات سازماني به منظور جايگزين نمودن روشها و ساختار جديد به جاي روشها و ساختار قديمي مي­باشد. ارائه پيشنهادات شفاف درخصوص تغييرات و اصلاحات مورد نياز سازماني جهت تحقق SDI بايد از خروجي­هاي اين مطالعه باشد.

ایجاد SDI بخشی

بر اساس مطالعات SDI بخشی، هر یک از دستگاه ها، ایجاد SDI بخشی خود را آغاز خواهند نمود. هماهنگی فعالیت ها با SDI ملی و ارائه نتایج فعالیت های بخشی از طریق کمیته راهبردی SDI ملی، انجام خواهد پذیرفت.

مطالعه و ایجاد SDI های استانی و شهری

براساس نتایج مطالعات انجام شده برای SDI استان نمونه و همچنین با توجه به خاصیت سلسله مراتبی SDI ، بخش اعظم داده‌های مکانی مورد نیاز SDI ملی عملا در  سطوح استانی و شهری توسط دستگاه های اجرایی مربوطه تولید و بهنگام می­گردد. لذا لازم است با ایجاد  SDI در سطوح مربوطه، جریان مدیریت داده‌های مکانی در سطوح استانی و شهری ساماندهی و برنامه‌ریزی گردد. ایجاد SDIهای استانی و شهری، گردش اطلاعات و بالطبع تصمیم‌گیری و برنامه ریزی در سطوح استانی و شهری را تسهیل می نماید. اما به هر حال این فعالیت می بایست بصورت هماهنگ با SDI ملی و با تبعیت از یک الگوی مشخص انجام پذیرد.

تعیین الگوی کلان ایجاد SDI های استانی و شهری

به منظور دستیابی به یک الگوی مناسب ملی برای طراحی و ایجاد SDI های استانی و شهری در این مرحله از برنامه عملیاتی مطالعات SDI استانی و شهری برای چند استان و چند شهر منتخب از استانهای نمونه انجام خواهد پذیرفت. مطالعات SDI استانی و شهری می بایست توسط یک مشاور ذی‌صلاح و زیر نظر دبیرخانه شوراي عالي نقشه­برداري به عنوان کارفرما، انجام پذیرد. نتیجه این مطالعات به همراه مطالعات انجام شده قبلي یک الگوی کلان جهت چگونگی پیاده‌سازی SDI در استان ها و شهرها و حفظ ارتباط آن با SDI ملی ارائه خواهد نمود. این الگو به کلیه استان ها و شهرهای  کشور ابلاغ خواهد شد تا بر مبنای آن مطالعه و ایجاد SDI استانی و شهری را آغاز نمایند. شایان ذکر است روابط دستگاه ها با یکدیگر در قالب SDI های استانی و شهری از یک طرف و SDI بخشی از طرف دیگر، یک رابطه ماتریسی برای تولید، نگهداری و تبادل داده‌های مکانی را تبیین می نماید که این روابط در قالب این مطالعات می بایست شفاف گردد و همچنين نقش و وظايف SDI ملي در اين ميان مشخص گرديده و فعاليت هاي احتمالي مورد نياز به برنامه عملياتي اضافه شود.

ایجاد SDI يک استان نمونه (پایلوت SDI استاني)

لازم است SDI يک استان بعنوان پايلوت ايجاد گرديده و نتايج آن در SDI ساير استان ها مورد استفاده قرار گيرد. براي اينمنظور ايجاد SDI در استان هايي که مطالعات SDI استاني آن انجام پذيرفته داراي اولويت انتخاب مي­باشد.

ايجاد SDIهاي استاني

بر مبنای الگوی کلان SDI استانی و شهری، هر یک از استان های کشور می بایست مطالعات و برنامه ریزی ایجاد SDI استانی خود را آغاز نمایند. هماهنگی فعالیت ها با SDI ملی و ارائه نتایج فعالیت های استانی از طریق کمیته هماهنگی SDI ملی و در قالب سازوکاری که در الگوی کلان ایجاد SDI های استانی و شهری مشخص گردیده، انجام خواهد پذیرفت.

ایجاد SDI شهر نمونه (پایلوت SDI شهري)

در این مرحله لازم است ایجاد SDI  یک شهر براساس الگوي کلان ايجاد SDI هاي شهري با هماهنگی دبیرخانه SDI ملی آغاز گردد تا نتایج آن در فعالیت های SDI ساير شهرها مورد استفاده قرار گیرد.

مطالعه و ايجاد SDIهاي شهري

بر مبنای الگوی کلان  SDIاستانی و شهری، هر یک از شهرهای کشور می بایست مطالعات و برنامه ریزی ایجاد SDI شهری خود را آغاز نمایند. هماهنگی فعالیت ها با SDI ملی و استانی و ارائه نتایج فعالیت های شهری از طریق کمیته هماهنگی SDI ملی و درقالب سازوکاری که نتایج مطالعات تدوین الگوی کلان ایجاد SDI های استانی و شهری ارائه نموده است، انجام خواهد پذیرفت. با ایجاد SDI شهری، همواره داده‌های بزرگ مقیاس توپوگرافی و کاربردی مدیریت شهری، موجود و بهنگام خواهد بود.

اجراي پروژه نمونه به اشتراک گذاري داده­ها بين چند دستگاه

به منظور نشان دادن مزيت SDI و همچنين انجام ارزيابي اوليه از استاندارد ملي داده مکاني، پورتال مکاني ملي و شبکه  Clearinghouse طراحي شده، در اين مرحله چند دستگاه اجرايي انتخاب شده، داده­هاي آنها براساس استاندارد ملي داده مکاني آماده سازي شده، براساس استاندارد فراداده آماده­سازي شده، سرويسهاي مکاني آنها براساس شبکه Clearinghouse طراحي شده، ايجاد و به شبکه Clearinghouse ملي متصل شده و در نهايت به اشتراک گذاري داده­ها در شبکه Clearinghouse ملي تجربه مي­گردد.

مطالعه و ایجاد  SDI مديريت بحران

لازم است مطالعات و ایجاد SDI مدیریت بحران بصورت هماهنگ با ساير فعاليتهاي SDI ملي انجام پذيرد.

مطالعه SDI مدیریت بحران

در این مرحله، مطالعات SDI مدیریت بحران انجام خواهد پذیرفت. وزارت کشور (یا مسئول وقت هماهنگی مدیریت بحران در کشور) با هماهنگی و پشتیبانی دبیرخانه SDI ملی، مسئول انجام این مطالعات خواهد بود. این مطالعات از طريق برون سپاري انجام خواهد پذیرفت.

ایجاد SDI مدیریت بحران

بر اساس مطالعات انجام شده در خصوص SDI مدیریت بحران، وزارت کشور (یا مسئول وقت هماهنگی مدیریت بحران در کشور) با هماهنگی و پشتیبانی دبیرخانه SDI ملی می بایست نسبت به ایجاد SDI مدیریت بحران اقدام نماید.

فعالیت های ترویجی و فرهنگی

نتایج مطالعات مرحله شناخت، گویای آگاهی و دانش ناکافی پرسنل دستگاه ها نسبت به SDI می باشد. همچنین فرهنگ تبادل و به اشتراک­گذاری داده‌های مکانی در میان دستگاه های مختلف ضعیف ارزیابی گردید. بطور خاص عموم مردم از کاربردها و نقش داده­هاي مکاني در تصميم­گيري و برنامه­ريزي هاي روزمره بي اطلاع هستند که اين عدم آگاهي، تقاضا عمومي به داده­هاي مکاني را کاهش داده و بالطبع کاهش نياز، انگيزه و لحاظ کردن اولويت براي سروسامان دادن مديريت داده­هاي مکاني را کاهش مي­دهد. بنابراين لازم است فعاليت هاي ترويجي و فرهنگي در دستور کار SDI ملي ايران قرار گيرد. این فعالیت های می­بایست از طریق ایجاد کارگروه فعالیت های ترویجی با نظارت و هماهنگی دبیرخانه SDI ملی انجام شود.

برگزاری سمینار توجیهی SDI در سطح وزیران و مقامات سیاستگذار ارشد کشور

جهت ارتقاء سطح آگاهی حامیان اصلی SDI در کشور نسبت به اهمیت این موضوع بر اساس نتايج تحلیل هزینه-فایده (که برنامه آن در بخش سياست ها توضيح داده خواهد شد)، لازم است در قالب سمینارهايي در سطح وزیران و مقامات سیاستگذار ارشد کشور اهمیت SDI برای توسعه پایدار و همه جانبه کشور، فعالیت های انجام شده تا‌کنون و برنامه‌های آتی تشریح گردد.

برگزاري همايش هاي سالانه SDI

به منظور اطلاع رسانی، ارتقاء سطح آگاهی و فرهنگي عمومی و تخصصی در رابطه با SDI و همچنین تبادل تجربیات علمی در ارتباط با فعالیت های SDI در کشور لازم است برگزاری همایش های سالیانه SDI و کارگاه­هاي توجيهي در دستور کار دبیرخانه SDI ملی قرار گیرد.

برگزاری دوره‌های آموزشی GIS و SDI توسط دستگاهها

به منظور ارتقاء سطح آگاهی، فرهنگي و دانش فنی افراد در سطوح مختلف سیاستگذار، مدیریتی و کارشناسی لازم است در قالب فعالیت های SDI بخشی هر یک از دستگاه های اجرایی، برگزاری دوره‌های آموزشی GIS و SDI را در دستور کار قرار دهند تا جاییکه افراد از نقطه نظر دانش فنی محدودیت یا ضعفی برای استفاده از GIS در فعالیت های روزانه دستگاه مربوطه نداشته باشند. اگرچه این فعالیت در قالب             SDI های بخشی محقق گردد، اما به لحاظ اهمیت آن به عنوان بخشی از برنامه عملیاتی ایجاد SDI ملی، مورد نظر قرار گرفته است و لازم است کارگروه مربوطه پيگيري و نظارت مستمر بر اين فعاليت ها داشته باشد.

اطلاع رساني عمومي

به منظور آشناسازی عموم مردم با اهمیت اطلاعات مکانی و کاربردهای آن در تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی و ترویج فرهنگ عمومی استفاده از داده‌های مکانی و سرويس هاي الکترونيک داده مکاني در فعالیت های روزمره، انجام فعالیت های ترویجی نظیر ارائه مقالات در روزنامه‌ها و مجلات، مصاحبه‌ در رسانه‌های جمعی، تهیه برنامه‌های آموزشی و پخش از طریق تلويزیون، ايجاد وب سايت و ... ضروری می باشد و بایستی در برنامه کاری قرار گیرد.

آموزش و تعليم از پايه

يکي از راه­هاي ارتقاء سطح فرهنگي و علمي جامعه در ارتباط با يک موضوع يا مفهوم، گنجاندن آن بطور مناسب در برنامه درسي دانش آموزان و دانشجويان مي­باشد. بعنوان بخشي از فعاليت هاي ترويجي و آموزشي مرتبط با SDI ، لازم است اصول و مفاهيم مربوط به داده­هاي مکاني و سيستم هاي اطلاعاتي و سرويس هاي مربوطه به همراه کاربردهاي آنان و نحوه استفاده از آنان، به شکلي مناسب در برنامه درسي مقاطع مختلف تحصيلي گنجانده شود.

نظارت

يکي از عوامل موثر در بروز مشکلات مربوط به داده­هاي مکاني و مديريت هماهنگ و يکپارچه آنان در کشور، عدم وجود سازوکار مناسب نظارتي در اين رابطه مي­باشد. وجود يک مکانيزم مشخص و مدون براي نظارت بر فعاليت هاي SDI در کشور، کنترل کيفيت محصولات توليد شده و اطمينان از اجراي درست برنامه­ها و سياست ها بخصوص در امر توليد و نگهداري حين فعاليت روزانه و به اشتراک گذاري داده­هاي مکاني مناسب و باکيفيت، ضروري است. در اين رابطه لازم است اهرم هاي مناسب اداري و اجرايي جهت پيگرد و برخورد با مقاومت ها يا بي­توجهي به برنامه­ها و سياست ها، عدم توليد و نگهداري داده­ها حين فعاليت روزانه و به اشتراک نگذاشتن داده­ها ایجاد شود. در این رابطه، دبیرخانه SDI ملی مسئولیت نظارت بر کلیه فعالیت های تحت چارچوب SDI را بر عهده خواهد داشت.

تبیین به اشتراک‌گذاری داده‌های مکانی بعنوان یک مسئولیت سازمانی

به منظور فرآهم آوردن امکان نظارت، پيگيري و برخورد با مقاومت هاي احتمالي در رابطه با SDI و عدم تبعيت از استراتژي، سياست ها و استانداردهاي آن، لازم است وظيفه به اشتراک گذاري داده­هاي مکاني مناسب و باکيفيت در مسئوليت سازمانی افراد ديده شود. در هر دستگاه، فرد مسئول متناسب با نقش دستگاه در شکل گيري SDIملي، ممکن است وزير، معاون يا مديرکل باشد که مسئول ايجاد SDI بخشي در دستگاه مربوطه نيز مي­باشد. همچنين عدم انجام وظيفه در رابطه با ايجاد SDI بخشي و به اشتراک­گذاري داده­هاي مکاني در قالب SDI ملي بايد بعنوان يک تخلف اداري محسوب گردد و امکان پيگيري و برخورد با اين تخلف با اخذ مصوبه از مراجع ذيصلاح نظير شوراي عالي اداري يا هيئت وزيران مقدور گردد. در اين رابطه در بخش سياست ها توضيح بيشتري ارائه گرديده است.

نظارت بر عملکرد دستگاه ها متناسب با برنامه عملیاتی

لازم است دبیرخانه SDI ملی، عملکرد دستگاه ها در خصوص فعالیت های SDI ملی را متناسب با برنامه عملیاتی و مدل مفهومي SDI ملي (از حيث رعايت استانداردها، تبعيت از دستورالعمل ها، تبعيت از سياست ها و تصميمات اتخاذ شده در کميته هماهنگی، ارائه محصولات مناسب و باکيفيت، ايجاد کاتالوگ سرويس و سرويسهاي داده و ...) مورد نظارت و کنترل قرار دهد و در صورت تناقض و یا نیاز به هماهنگي و اصلاح اقدام مقتضي انجام دهد. سياستگذاري دقيق در خصوص چگونگي نظارت بر اين فعاليت ها به عهده دبيرخانه SDI ملي و همکاري کميته هماهنگی SDI ملي مي­باشد. اما براي آغاز فعاليت هاي نظارتي، لازم است دستگاه­هاي اجرايي هر سه ماه يکبار، گزارش فعاليت هاي خود را به دبيرخانه SDI ملي ارائه نمايند و پس از آن نيز مطابق با سياست ها و برنامه­هاي دبيرخانه براي نظارت بر فعاليت ها عمل کنند.

ارزیابی میزان مطابقت فعالیت های SDI با برنامه عملیاتی

با پيشرفت فعاليت هاي ايجاد SDI ملي لازم است همزمان با شروع فاز ميان مدت، کميته هماهنگی SDI ملی يا گروهي ويژه به انتخاب کميته، میزان پیشرفت فعالیت های SDI ملی متناسب با برنامه عملیاتی را ارزیابی و بررسی کرده و در صورت تناقض و یا نیاز به اصلاح برنامه، مراتب را از طریق کمیته هماهنگی SDI ملی به انجام رساند. لازم است انجام اين فعاليت حداقل سه سال يکبار انجام پذيرد.

بررسی عملکردClearinghouse ملي و بهبود آن

در این مرحله از برنامه عملیاتی لازم است عملکرد Clearinghouse ملی (طراحي و ايجاد اين سرويس در بخش داده­ها از مدل مفهومي SDI ملي توضيح داده خواهد شد) از نقطه نظر کارایی و رضایت کاربران در یافتن داده‌های مکانی و سرویس های مکانی مورد نظر بررسی گردد. بدیهی است با مطرح شدن نیازمندی های جدید، ارائه پیشنهادات در تسهیل استفاده از سیستم و ارتقاء آن، گزارش مشکلات موجود و ...لازم است این سرویس ارتقاء و بهبود یابد. کميته هماهنگی SDI ملی مسئولیت بررسي عملکرد Clearinghouse ملي و ارائه پيشنهادات به سازمان نقشه­برداري کشور جهت ارتقاء و بهبود آنرا بر عهده دارد. سازمان نقشه­برداري کشور نيز موظف به ارتقاء سيستم متناسب با پيشنهادات ارائه شده است.

2-                سیاست ها

به منظور سیاستگذاری در ارتباط با ارکان مختلف SDI ، که در بخش هاي مختلف مدل مفهومی SDI ملی به آنان اشاره شد، نظیر توسعه مدل مالی، آموزش و فعالیت های ترویجی، اتخاذ سیاست های تشویقی، استفاده از توان بخش خصوصي و دانشگاهي، ايجاد سرويس هاي الکترونيک داده­هاي مکاني، تعيين متولي داده­هايي که توسط چند سازمان توليد مي­شوند و ... لازم است کارگروه های مربوطه، متناسب با برنامه زمانی پیش‌بینی شده با نظر دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري و کميته هماهنگی SDI ملي، تشکیل گردد. شايان ذکر است کميته هماهنگی SDI ملي وظيفه اصلي سياستگذاري در رابطه با تسهيل به اشتراک گذاري داده­هاي مکاني، اتخاذ سياست هاي تشويقي و اجباري را به عهده دارد و بر حسب نياز ممکن است کارگروه­هايي براي بررسي و ارائه راهکار در اين خصوص تشکيل دهد. به هر حال بر اساس نتایج مطالعات انجام شده، تشکیل کارگروه های ذیل و همچنین سیاستگذاری در زمینه‌های زیر ضروری می باشد.

تشکيل و فعاليت کارگروه­ها

باتوجه به نتايج مطالعات حاضر، تشکيل کارگروه­هاي ذيل براي آغاز هماهنگي يا انجام فعاليت هاي مرتبط با SDI ملي ضروري مي­باشد.

کارگروه استاندارد داده‌های مکانی پایه

با توجه به اينکه مسئول تدوين استانداردهاي داده مکاني پايه، سازمان نقشه­برداري کشور در نظر گرفته شده است (در بخش استاندارد توضيح داده خواهد شد)، لذا اين کارگروه توسط سازمان مذکور و با رياست وي، با هماهنگي دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري و در چارچوب تعريف شده براي تشکيل کميته­ها و کارگروه­ها، که در مدل مفهومي SDI ملي به آن پرداخته شد، تشکيل مي­گردد. اعضاء اصلي اين کارگروه از سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، سازمان فضایی ایران، مرکز آمار ایران و وزارتخانه­های کشور، راه وترابری، جهاد کشاورزی، نیرو، مسکن و شهرسازی، نفت، صنایع و معادن و ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان حفاظت محيط زيست بوده و از ساير دستگاه­ها برحسب نياز دعوت بعمل خواهد آمد.

وظايف اين کارگروه به شرح زير مي­باشد:

·        سياستگذاري، نظارت عاليه و تصويب اوليه استانداردها و دستورالعمل هاي اجرايي

·    تسهيل و انجام هماهنگي­هاي لازم براي تدوين استاندارد ملي اوليه داده­هاي مکاني و تائيد آن جهت ارائه به کميته هماهنگی SDI ملي

·    تسهيل و انجام هماهنگي­هاي لازم براي تدوين دستورالعمل های ملی اولیه داده مکانی و تائيد آنها جهت ارائه به کميته هماهنگی SDI ملي

·        یکسان سازی سیستم کدگذاری عوارض

·        تعيين متوليان داده­هاي مکاني

·        تطابق و همگون سازي استاندارد ملي با بخشي

·        تکمیل استانداردهای پایه داده مکانی استانی

·        تکمیل استانداردهای پایه داده مکانی شهری

·    تسهيل و انجام هماهنگي­هاي لازم در تدوين استاندارد استخراج اطلاعات از داده­هاي سنجش از دور

کارگروه استاندارد داده‌های زمین شناسی

باتوجه به اينکه مسئول تدوين استاندارد داده‌های زمین شناسی پوششی کشور، سازمان زمين­شناسي و اکتشافات معدني کشور در نظر گرفته شده است (در بخش استاندارد توضيح داده خواهد شد)، لذا اين کارگروه توسط سازمان مذکور و با رياست وي، با هماهنگي دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري و در چارچوب تعريف شده براي تشکيل کميته­ها و کارگروه­ها که در مدل مفهومي SDI ملي به آن پرداخته شد، تشکيل مي­گردد. اعضاء اصلي اين کارگروه از وزارتخانه­هاي نفت، جهاد کشاورزي، مسکن و شهرسازي و راه و ترابري و سازمان انرژي اتمي و سازمان نقشه­برداري بوده و از ساير دستگاه­ها برحسب نياز دعوت بعمل خواهد آمد. وظايف اين کارگروه به شرح زير مي­باشد:

·    تسهيل و انجام هماهنگي­هاي لازم در تدوين استاندارد داده‌های زمین شناسی پوششی کشور و تائيد آنها جهت ارائه به کميته هماهنگی SDI ملي

·    تسهيل و انجام هماهنگي­هاي لازم در تدوين دستورالعملهاي مرتبط با داده‌های زمین شناسی پوششی کشور و تائيد آنها جهت ارائه به کميته هماهنگی SDI ملي

کارگروه بسترهای مخابراتی و شبکه‌های دسترسی

به منظور اعلام نیازمندی های SDI ملی در رابطه با بسترهای مخابراتی و شبکه دسترسي مورد نياز SDI (اعم از نوع شبکه مخابراتي، پهناي باند، سرورها و مراکز داده، web hosting و ...) به وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شورای عالی فناوری اطلاعات و سياستگذاري، نظارت و پیگیری ایجاد آن متناسب با نيازهاي داده­هاي مکاني و سرويس هاي مربوطه، این کارگروه زیر نظر شورای عالی فناوری اطلاعات با هماهنگی دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري تشکیل می­گردد. اعضای این کارگروه از سازمان نقشه‌برداری کشور، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، سازمان فضایی ایران، مرکز آمار ایران و وزارت کشور با ریاست نماینده شورای عالی فناوری اطلاعات (از وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات) می­باشد. از آنجائيکه سازمان هاي فوق الذکر به موضوع داده­هاي مکاني اشراف دارند، لذا حضور آنان در کارگروه مزبور کفايت کرده و لذا حضور کليه وزارتخانه­ها و سازمان هاي اجرايي براي اين امر لزومي ندارد. وزارت کشور به لحاظ ارتباط با استانها و نيازهاي استاني بعنوان عضو کارگروه در نظر گرفته شده است.

کارگروه فعالیت های ترویجی و فرهنگي

برنامه­ريزي و انجام فعاليت هاي ترويجي که در بخشهاي قبلي برنامه به آنها اشاره شد و همچنين استفاده از توانايي­ها و پتانسيلهاي دستگاه­هاي اجرايي کشور و ساير دستگاه­ها نظير سازمان صدا و سياي جمهوري اسلامي نيازمند هماهنگي، همکاري و همفکري مناسب ميان دستگاه­ها مي­باشد. براي اينمنظور لازم است کارگروه فعاليت هاي ترويجي تشکيل گردد. رياست اين کارگروه بعهده سازمان نقشه­برداري کشور بوده و اعضاء اصلي آن از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، وزارت آموزش و پرورش وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مي­باشند. از ساير دستگاه­ها برحسب مورد دعوت بعمل خواهد آمد.

تفکیک داده‌های امنیتی و غیر امنیتی

براساس نتايج مرحله شناخت، در بسیاری از مواقع، دستگاه ها از ارائه داده‌های مکانی و به اشتراک گذاری آنها به لحاظ مسائل امنیتی اجتناب می نمایند؛ حال آنکه اغلب این داده‌ها ماهیت امنیتی نداشته و به اشتراک گذاری آنها بلا مانع می باشد. لذا ضروری است تا داده‌های مکانی امنیتی و داده‌های غیرامنیتی از یکدیگر تفکیک شده و:

·        داده‌هایی که ماهیت امنیتی ندارند، به اشتراک گذاری آنها از این نظر بلامانع اعلام گردد.

·    داده‌هایی که ماهیت امنیتی دارند دسته بندی شده و سپس متناسب با نیاز کاربران، در ارتباط با نحوه ارائه این داده‌ها و یا محصولی که از این داده‌ها منتج می شود، سیاستگذاری و برنامه‌ریزی گردد. بعنوان نمونه ممکن است یک نوع داده خاص ماهیت امنیتی داشته باشد اما ارائه حریم آن برای کاربران چنین ماهیتی نداشته باشد.

برای این منظور لازم است کارگروه سیاستگذاری و تفکیک داده‌های امنیتی و غيرامنيتي متشکل از سازمان نقشه­برداري کشور (رئيس)، سازمان جغرافیایی نیرو های مسلح و کليه دستگاه­هاي عضو کميته هماهنگی SDI ملي ايران بعنوان عضو، در چارچوب تعريف شده براي تشکيل کميته­ها و کارگروه­ها که در مدل مفهومي SDI ملي به آن پرداخته شد، تشکیل گردیده و در این رابطه تصمیم­گیری نماید. 

تدوین مدل مالی اولیه

نتايج مرحله شناخت نشان داد که در حال حاضر بودجه مشخصي جهت فعاليت هاي مرتبط با داده­هاي مکاني در دستگاه­هاي اجرايي موجود نمي­باشد و اغلب اين فعاليت ها از ساير منابع موجود تأمين مي­گردد. فعالیت های وزارتخانه‌ها/سازمان ها، دبیرخانه SDI ملی، کمیته هماهنگی SDI ملی و کارگروه های مربوطه نيز نیازمند تامین منابع مالی مورد نیاز در چارچوب یک مدل مالی مناسب می­باشد. لذا لازم است طي يک فعاليت مطالعاتي مدل مالي اوليه تهيه و تنظيم گردد. این مدل مالی با پیشرفت SDI اصلاح و بهنگام خواهد شد که پیش‌بینی آن در این برنامه عملیاتی گردیده است.

قبل از تدوين يک مدل مالي جامع و مناسب، لازم است به منظور آغاز فعاليت هاي مطالعاتي و اجرايي در سال 1389، منابع مالي مورد نياز تامين گردد. بدین منظور لازم است معاونت برنامه­ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور با هماهنگي دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري، منابع مالي مورد نياز مطالعه و ايجاد SDI بخشي و مشارکت دستگاه­ها در ايجاد SDI ملي را به ازاي هر دستگاه، تعيين و تامين کرده و سپس در اختيار وزارتخانه/سازمان قرار دهد.

انجام تحلیل هزینه-فایده برای SDI و اصلاح مدل مالي اوليه

ایجاد SDI اگرچه هزینه بر می باشد، اما فواید آن در بلند مدت در جهت تسهيل مديريت، برنامه­ريزي و اجرا بصورت هماهنگ و مبتني بر دانايي زیاد بوده و حتي داراي بازده اقتصادي مي­باشد. لذا به منظور توجیه بیشتر سیاستگذاران و مدیران نسبت به اهمیت SDI و بخصوص بازده اقتصادی آن و جلب حمایت آنان برای ایجاد SDI در کشور از یک طرف و دستیابی به دانش اولیه جهت اصلاح مدل مالی اولیه و ارائه یک مدل مالی مناسب از طرف دیگر، در این مرحله از برنامه عملیاتی، تحلیل هزینه- فایده انجام می­پذیرد. دبيرخانه SDI ملي مسئول انجام اين تحليل از طريق برون­سپاري است و هماهنگی انجام مطالعات و تحلیل هزینه- فایده (از حيث مراجعه مجري به دستگاه­ها، جمع­آوري اطلاعات و ...)، توسط کمیته هماهنگی SDI ملی انجام خواهد پذیرفت. نکته حائز اهمیت آن است که در انجام این مطالعات، صرفاً صرفه‌جویی اقتصادی از بابت جلوگیری از فعالیتهای تکراری در تولید داده‌های مکانی مد نظر نمی باشد بلکه تحلیل نقش SDI در جریان تصمیم گیری، برنامه ریزی و اجرا نیز باید مد نظر قرار گیرد.

بر اساس نتایج تحلیل هزینه- فایده، مدل مالی اولیه اصلاح و بهبود خواهد پذیرفت و سپس مدل مالی SDI ملی ایران، تدوین و تصویب خواهد شد. مطابق با مدل مفهومي SDI ملي، پيشنهاد مي­گردد، هزينه­هاي مرتبط با فعاليتهاي داده مکاني تجميع گرديده و در قالب يک رديف بودجه خاص به سازمانها تخصيص داده شود تا امکان هماهنگي، نظارت و کنترل فعاليت هاي مرتبط با داده مکاني وجود داشته باشد. علاوه برآن مسائل متعدد ديگري نظير: چگونگي خريد و فروش داده­هاي مکاني و کسب درآمد از بابت آن؛ سرمايه­گذاري دستگاه­ها براي توليد داده يا سرويس هاي مربوط به داده­هاي مکاني و کسب درآمد از آن؛ و ... بايد لحاظ گردد. کمیته هماهنگی SDI ملی موظف است با توجه به مطالعات هزينه- فايده انجام شده مدل ارائه شده از طرف مجري مربوطه را بررسي، اصلاح و تصويب نمايد و سپس از طريق دبيرخانه جهت اقدام به شوراي عالی نقشه برداری کشور ارائه نمايد.

تهيه تفاهم نامه براي تبادل داده

همانگونه که نتایج مطالعات نشان می دهد، درحال حاضر داده‌های مکانی مختلفی در دستگاه ها موجود می باشند که جوابگوبی نیازهای اولیه اطلاعاتی سایر دستگاه ها هستند. بنابراین به منظور فراهم آوردن زمینه تبادل و به اشتراک گذاری این داده‌های مکانی میان دستگاه های اجرایی، می بایست تفاهم نامه‌ای بدین منظور تهیه گردیده و به امضاء بالاترین مقام وزارتخانه­ها/سازمان ها برسد. کمیته هماهنگی SDI ملي مسئول تهيه تفاهم نامه، پيگيري امضاء و ابلاغ آن مي­باشد.

تدوین آیین نامه شفاف­سازي شرايط براي به اشتراک گذاري

لازم است آیین نامه‌ای جهت الزام مسئولین به تبادل و به اشتراک گذاری داده‌های مکانی، جهت بررسی و ابلاغ به شورای عالی اداری، ارائه گردد. در این آیین نامه، مسئولیت ایجاد SDI و به تبع آن تولید، بهنگام رسانی و نگهداری داده‌های مکانی حین فعالیت روزانه و به اشتراک گذاری آنان باید به عنوان یک مسئولیت سازمانی تعریف و رسماً به وزیر/ریاست سازمان سپرده شود و عدم انجام صحیح این مسئولیت از حیث تولید، بهنگام رسانی و نگهداری داده‌ها یا به اشتراک گذاری آنها در چارچوب سياستها و آئين نامه­هاي SDI ملي، بایستی به عنوان یک تخلف اداری محسوب گردیده و قابل پیگیری باشد. دبيرخانه SDI ملي با همکاري کميته هماهنگی SDI ملي مسئول تدوين اين آئين نامه و پيگيري تصويب و ابلاغ آن مي­باشد.

تدوين مدل مفهومی SDI ملی براي فاز بلند مدت

با پیشرفت فعالیت های مربوط به SDI ، تغییر نیازمندی های کاربران، تغییر و تحولات در کشور از نقطه نظر فناوری، سیاسی و اجتماعی و همچنین کسب تجربیات، لازم است مدل مفهومی SDI ملی مورد بازنگری قرار گرفته و بر مبنای آن برنامه عملیاتی ادامه فعالیت ها تدوین گردد. دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور مسئول اين فعاليت مي­باشد.

تدوین و تصویب قانون ایجاد SDI ملی

با توجه به سوابق فعاليت هاي فرابخشي مشابه در کشور و تجربيات ساير کشورها در رابطه با ايجاد SDI ملي، نمي­توان پياده­سازي کامل SDI ملي ايران را در بازه زماني چند ساله يک برنامه توسعه انتظار داشت. بعبارتي ديگر، ايجاد SDI ملي ايران بايد در برنامه­هاي مختلف تداوم داشته و با گذشت زمان تکميل گردد. از این رو لازم است قانون ایجاد SDI ملی به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد. برای این منظور لازم است پیش نویس قانون، مطابق با سند SDI ملی، برنامه استراتژیک ایجاد SDI ملی، مدل مفهومی SDI ملی و برنامه عملیاتی SDI ملی، تهیه گردیده و پیگیری های لازم جهت سیر مراحل اداری و اخذ مصوبه مجلس انجام پذیرد. دبیرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور با همکاري کميته هماهنگی SDI ملي، مسئول تدوین این پیش نویس و پیگیری آن تا اخذ مصوبه مجلس می­باشد.

3-               استانداردها

همانگونه که از نتايج مرحله شناخت مشخص شد، در حال حاضر، يک استاندارد مناسب ملي متناسب با نياز کاربران جهت مديريت داده­هاي مکاني موجود نمي­باشد. لذا لازم است تدوين استانداردهاي ملي داده مکاني مناسب، متناسب با توصيه­هاي ارائه شده در مدل مفهومي SDI ملي (رکن استاندارد) تدوين و ابلاغ گردد. از آنجائيکه تدوين کليه استانداردهاي مورد نياز بصورت جامع و کامل زمان بر مي­باشد، لذا جهت فرآهم آوردن امکان توليد، آماده سازي و به اشتراک گذاري داده­هاي مکاني بر مبناي استانداردهاي تدوين شده در حداقل زمان ممکن، در اين برنامه عملياتي، تدوين استانداردها و دستورالعمل هاي مورد نياز در چند گام پيش­بيني گرديده است، بگونه­اي که با اخذ خروجي از گام هاي اوليه، امکان جمع­آوري، توليد و آماده­سازي داده­هاي مکاني پايه فرآهم گردد و به موازات اين کار ساير استانداردهاي مورد نياز تدوین گردیده و سایر مراحل پیاده‌سازی SDI پیگیری شود.

بررسي و تصويب استانداردهاي ISO9100 بعنوان استانداردهای ملی داده مکاني بالادست

سازمان ISO مجموعه استانداردهايي را تدوين نموده است که با رعايت آنان مي­توان استانداردهاي ملي داده مکاني را براساس استانداردها و چارچوبهاي بين المللي تدوين نمود و در آينده امکان اتصال آنها به ساير SDI­ها نظير SDI هاي منطقه­اي را فرآهم نمود. در اين مرحله، مجموعه استانداردهاي فوق مورد بررسي و تحليل قرار گرفته و آن بخش از چارچوبهاي ISO19100 که مناسب SDI ايران است، بعنوان چارچوب بالادستي استانداردهاي اطلاعات مکاني انتخاب و تصويب مي­گردد.

تدوین نسخه اولیه استاندارد ملی داده مکانی متوسط و کوچک مقیاس – عوارض و توصیفات

به منظور تسهیل اخذ، ذخیره‌سازی و نگهداری داده‌های مکانی توسط دستگاه ها و همچنین تسهیل تلفیق این داده‌ها بدون نیاز به پردازش های اضافی لازم است یک استاندارد ملی اولیه مناسب، متناسب با نیازمندی های کاربران داده‌های مکانی در حداقل زمان ممکن تهیه گردد و در مراحل بعد تکميل گردد. با توجه به اهمیت موضوع، استاندارد اوليه با هماهنگی و نظارت کميته SDI ملی توسط دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور از طریق برون سپاری و استفاده از مشاورین ذی‌صلاح تدوین می گردد. مسلماً مراجعه حضوري به دستگاه­ها از ضروريات تدوين استاندارد ملي داده مکاني مي­باشد.

رويکرد تدوين استانداردها، تدوين استاندارد عارضه مبنا و چند مقياسي مي­باشد. اما با توجه به حجم بالاي کار تدوين استاندارد تمامي داده­ها در مقياس هاي مختلف، پيشنهاد مي­گردد در مرحله اول، استانداردسازی در مقیاسهای کوچک و متوسط نظير 1:25.000، 1:50.000، 1:100.000، 1:250.000 و 1:1.000.000 انجام شود و سپس استانداردسازي در مقياس هاي بزرگتر (براساس برنامه اعلام شده در بندهاي بعدي) انجام پذيرد. مسلماً لازم است در هر مرحله، اتصال بين استانداردهاي کوچک، متوسط و بزرگ مقياس با يکديگر مد نظر قرار گيرد. شایان ذکر است در مدل مفهومی SDI ملی (رکن داده)، داده‌های مکانی و توصيفي ملی در حد هستنده مشخص گردیده‌اند. تعیین و تعریف دقيق عوارض مکانی و دسته‌بندی این داده‌ها لازم است در این مرحله از استانداردسازی انجام پذیرد.

استاندارد ملی اولیه بصورت عارضه مبنا تهیه شده و باید دارای حداقل ویژگیهای زیر باشد:

·        تعيين مقياس هاي اطلاعاتي

·        تعیین (يا اصلاح) و دسته‌بندی عوارض/هستنده‌ها

·        تعریف (يا اصلاح تعريف) عارضه/هستنده

·        نام لایه اطلاعاتی به صورت فارسی و لاتین

·        نحوه ذخیره‌سازی (نوع داده مکانی) در مقياس هاي مختلف

·        تعیین و دسته بندی داده های توصیفی

·        تعریف داده‌های توصیفی

·        نام داده‌های توصیفی بصورت فارسی و لاتین

·        نوع داده توصیفی

·        دامنه و گزینه‌های مجاز مربوط به داده‌های توصیفی

·        سیستم رفرنس مکانی

·        متولي داده­هاي مکاني و توصيفي

·        يکسان سازي نامگذاري عوارض

استاندارد اولیه می بایست مطابق با استاندارد ISO تدوین گردد که توضیحات مفصل تر در این زمینه در مدل مفهومی SDI ملی ارائه گردیده است. علاوه بر موارد فوق‌الذکر، یک فرمت تبادل داده نیز می بایست از میان فرمت های متداول داده‌های GIS که توسط اکثر نرم‌افزارهای GISی مرسوم پشتیبانی می شوند انتخاب شود. مسلما فرمت بهینه متناسب با استانداردهای بین‌المللی در مرحله تکمیل استانداردهای ملی، تهیه یا انتخاب خواهد شد که البته حرکت ها بايد به سمت استفاده از فرمتها و سيستم هاي باز باشد. همچنین در این مرحله یک استاندارد اولیه برای ثبت و ذخیره‌سازی فراداده تدوین خواهد گردید.

در مدل مفهومی SDI ملی (رکن مردم و سازمانها)، متولي هستنده­ها برحسب شرح وظايف دستگاه­هاي اجرايي مشخص گردیده‌اند. در اين ميان با توجه به فعاليت هاي مشابه دستگاه­ها، در برخي موارد نکات ابهامي در ارتباط با متولي (يا متوليان) مناسب براي داده مکاني وجود دارد. در این مرحله می بایست با توجه به شرح وظايف دستگاه­ها يا ارائه پيشنهاد براي اصلاح شرح وظايف، متولی مناسب براي کلیه داده‌های مکانی و شرح وظایف هر یک از متولیان بصورت شفاف مشخص شود. بايد توجه داشت که ايجاد SDI ناگزير از اعمال برخي تغييرات سازماني مي­باشد که لازم است هم در مطالعاتي SDI بخشي و هم در اين مرحله از کار مد نظر قرار گيرد.

تدوين ساير استانداردهاي ملي داده مکاني

براي ايجاد SDI ملي استانداردهاي متنوعي اعم از کنترل کيفيت داده­، ارائه و ...مورد نياز مي­باشد. بعلاوه به منظور ارائه يک استاندارد مشخص و ملي در رابطه با چگونگي استفاده از تصاوير ماهواره­اي براي توليد نقشه و استخراج داده­هاي مکاني و توصيفي، لازم است استاندارد استخراج اطلاعات از داده­هاي سنجش از دور تدوين گردد. در اين استاندارد، به ازاي هر يک از عوارض مکاني موجود در استاندارد ملي داده مکاني و مقياس مربوط به ذخيره­سازي داده­ها لازم است تصوير (يا تصاوير) ماهواره­اي مناسب جهت استخراج اين اطلاعات مشخص گردد. کارگروه استاندارد داده­هاي مکاني پايه مسئول سياستگذاري، هماهنگي (بخصوص جهت مراجعه مجري به دستگاه­هاي اجرايي جهت مصاحبه و اخذ نقطه نظرات آنان براي تدوين استاندارد و همچنين ساير وظايف مشخص شده براي اين کارگروه (که در بخش سياست ها به آن اشاره شد))، نظارت عاليه و تصويب اوليه استانداردها و دستورالعمل هاي اجرايي استاندارد و دستورالعمل هاي تدوين شده مي­باشد. استانداردها و دستورالعمل ها پس از تصويب اوليه توسط کارگروه بايد جهت تائيد و پيگيري ابلاغ به دبيرخانه SDI ملي ارائه گردد.

تدوين استاندارد ملي فراداده

لازم است متناسب با استاندارد ISO 19115 و با در نظر گرفتن هسته استاندارد (که رعايت آن الزامي است)، يک استاندارد فراداده ملي بعنوان برشي از ISO 19115 تدوين گردد. اين استاندارد بايستي جوابگوي نيازهاي زير باشد:

·        به ازاي هر پايگاه داده (يا محصول)، فراداده آن نيز تشکيل گردد.

·        هر لايه اطلاعاتي داراي فراداده­ باشد.

·        هر وب سرويس که در قالب شبکه Clearinghouse منتشر مي­شود، داراي فراداده باشد.

استاندارد ملي فراداده بايستي مشتمل بر حداقل موارد زير باشد:

·        نام فارسي و انگليسي فراداده

تک تک اقلام فراداده بايستي به دو زبان فارسي و انگليسي نام­گزاري شوند. توليد کنندگان و کاربران داده­هاي مکاني بايستي مدل فيزيکي پايگاه داده فراداده خود را بر اساس نام انگليسي داده­هاي توصيفي تشکيل داده و نحوه نمايش آن در محيط­هاي نرم افزاري را بر اساس نام فارسي تنظيم نمايند.

·        تعريف اقلام فراداده

هر قلم فراداده بايستي تعريفي دقيق و مشخص براساس ISO 19115 داشته باشد.

·        دامنه تغييرات هر قلم فراداده

دامنه هر قلم فراداده اعم از گزينه­هاي مجاز در بازه­هاي گسسته يا دامنه تغييرات در يک بازه پيوسته بايستي بصورت شفاف براساس ISO 19115  و نيازمنديهاي ملي تعريف گردد.

·        نمودار UML فراداده

مطابق با نمودارهاي UML 19115 در اين مرحله نمودار UML استاندارد ملي فراداده تدوين مي­گردد.

 

تدوين دستورالعمل هاي اجرايي

به منظور تسهیل تبادل و به اشتراک گذاری داده‌های مکانی می بایست دستورالعمل های ملی اولیه مناسب، شامل دستورالعمل های ویرایش، بهنگام رسانی، کارتوگرافی، جنرالیزاسیون و کنترل کیفیت متناسب با نیازمندی های کاربران داده‌های مکانی در حداقل زمان ممکن تهیه گردد. تهیه این دستورالعمل ها می بایست بر مبنای استانداردهای ملی داده مکاني، با هماهنگی و نظارت کميته هماهنگی SDI ملی توسط دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور، از طریق برون­سپاری و استفاده از مشاورین ذی‌صلاح انجام می پذیرد.

تدوین استاندارد و دستورالعمل هاي داده‌های زمین شناسی پوششی کشور

داده‌های زمین شناسی یکی از مجموعه داده‌های مهم در رکن داده از ارکان SDI ملی می­باشند. در حال حاضر این داده‌ها دارای استاندارد ملی در تولید و نگهداری اطلاعات نمی­باشند و سه سازمان (سازمان زمين­شناسي و اکتشافات معدني کشور، وزارت نفت و سازمان انرژي اتمي) بطور عمده در توليد و نگهداري اين اطلاعات فعاليت مي­کنند. بنابراین لازم است تدوین استانداردهای مرتبط با داده مکانی برای داده‌های زمین شناسی از طریق برون سپاری و استفاده از مشاورین ذی‌صلاح انجام پذیرد.

به منظور تسهیل تبادل و به اشتراک گذاری داده‌های مکانی می بایست دستورالعمل های ملی اولیه مناسب، شامل دستورالعمل های ویرایش، بهنگام رسانی، کارتوگرافی، جنرالیزاسیون و کنترل کیفیت متناسب با نیازمندی های کاربران داده‌های زمین شناسی در حداقل زمان ممکن تهیه گردد. تهیه این دستورالعمل ها می بایست بر مبنای استاندارد داده‌های زمين شناسي انجام پذيرد. استاندارد و دستورالعمل هاي زمين شناسي بايستي توسط کارگروه استاندارد داده­هاي زمين شناسي از طریق برون سپاری و استفاده از مشاورین ذی‌صلاح انجام پذیرد. نتايج جهت تصويب و پيگيري ابلاغ بايد به دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور ارائه گردد.

یکسان سازی سیستم کدگذاری عوارض

در حال حاضر سازمان های مختلف از روش ها و سیستم‌های کدگذاری مختلفی برای داده‌های مکانی استفاده می­کنند. این امر تلفیق اطلاعات و داده‌های جمع‌آوری شده (مکانی و توصیفی) با یکدیگر را دچار مشکل می کند. نمونه بارز این امر اختلاف در تعاریف و سیستم کدگذاری موجود در وزارت کشور (دفتر تقسیمات کشوری)، مرکزآمار ایران و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (شرکت پست جمهوری اسلامی ایران) در ارتباط با نقاط جمعیتی می باشد. بنابراين لازم است يک استاندارد واحد در رابطه با کدگذاري عوارض تدوين و ابلاغ گردد. کارگروه استاندارد داده­هاي مکاني پايه مسئول اين امر مي­باشد. يکسان سازي سيستم کدگذاري عوارض بايد بعنوان يک پروژه تحقيقاتي از طريق برون سپاري به مجري ذيصلاح سپرده شود تا پس از انجام مطالعات جامع، يک سيستم کدگذاري ملي براي عوارض مختلف ارائه نمايد. اين استاندارد پس از تدوين، به دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور جهت تصويب و پيگيري ابلاغ ارائه خواهد شد.

تطابق و همگون سازي استاندارد ملي با بخشي

در این مرحله از برنامه عملیاتی استاندارد ملی اولیه داده مکانی و استانداردهای تدوین شده توسط دستگاه ها در قالب مطالعات SDI بخشی، با یکدیگر مطابقت داده می شود. در نتیجه این مطابقت، موارد نقص یا تناقض مشخص گردیده و با رفع آنها در استاندارد ملی و استانداردهای بخشی، استانداردهای همگون و یکسان ملی و بخشی حاصل خواهد شد. کارگروه استاندارد داده­هاي مکاني پايه مسئول اين امر مي­باشد. استانداردهاي همگون شده ملي لازم است جهت تصويب و پيگيري ابلاغ به دبيرخانه SDI ملي ارائه گردند.

مسلما با پیشرفت فعالیت های ایجاد SDI بخشی و استفاده عملیاتی از داده‌های مکانی و GIS در دستگاه ها، استانداردهای بخشی داده مکانی ممکن است مورد بازنگری قرار گرفته و به نحوی بهنگام، تکمیل یا توسعه داده شوند. لذا لازم است تطابق و همگون‌سازی استانداردهای بازنگری شده بخشی با استاندارد ملی بعنوان یک فعالیت در فاز بلند مدت SDI ملی لحاظ گردد.

تکمیل استانداردهای پایه داده مکانی استانی/منطقه­اي

از آنجاییکه يک استان بعنوان پایلوت استانی SDI ملی انتخاب گرديده و فعاليتهاي اجرايي آن آغاز گرديده است ، لذا استاندارد اولیه SDI استانی در آن استان تدوين خواهد گرديد. اين استاندارد بايستي حتي الامکان هماهنگ با استاندارد ملي اوليه داده مکاني تهيه گردد. در این مرحله از ايجاد SDI ملي، استاندارد تهیه شده با استاندارد ملی و نتایج مطالعات الگوی کلان ایجاد SDI استانی تطابق داده شده و استاندارد استانی داده مکانی تکمیل می گردد. مسئوليت انجام این مرحله، بعهده کارگروه استاندارد داده­هاي مکاني پايه مي­باشد. براي انجام اين مرحله لازم است در ترکيب اعضاء کارگروه از نمايندگان دستگاه­هاي استاني نيز دعوت بعمل آيد و يا هماهنگي­هاي مورد نياز با دستگاه استاني از طريق نماينده وزارت مطبوع انجام پذيرد. استاندارد استاني/منطقه­اي داده مکاني تدوين شده لازم است جهت تصويب و پيگيري ابلاغ به دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور ارائه شود.

تدوین نسخه اولیه استانداردهای پایه داده مکانی بزرگ مقیاس شهری- عوارض و توصیفات

از آنجاییکه يک شهر بعنوان پایلوت شهري SDI ملی انتخاب گرديده و فعاليت هاي اجرايي آن آغاز گرديده است ،لذا استاندارد اولیه SDI شهري در آن شهر تدوين خواهد گرديد. در این مرحله از برنامه عملیاتی SDI ملی، استانداردهای تدوین شده از SDI شهر نمونه با استانداردهای ملی و استانی و نتایج مطالعات الگوی کلان ایجاد SDI شهری تطابق داده شده و تکمیل مي­گردد. مسئوليت انجام این مرحله، بعهده کارگروه استاندارد داده مکاني پايه  مي­باشد. براي انجام اين مرحله لازم است در ترکيب اعضاء کارگروه از نمايندگان      دستگاه­هاي شهري نيز دعوت بعمل آيد و يا هماهنگي­هاي مورد نياز با دستگاه شهري از طريق نماينده وزارت مطبوع انجام پذيرد. استاندارد شهري داده مکاني تدوين شده لازم است جهت تصويب و پيگيري ابلاغ به دبيرخانه SDI ملي ارائه شود.

تدوین نسخه نهایی استاندارد ملی داده مکانی

بر اساس استانداردهای ملی اولیه تدوین شده، در این مرحله از برنامه عملیاتی، استانداردهای ملی تدوین و ابلاغ می گردد.

4-               داده‌های مکانی

نتایج مرحله شناخت گویای آن است که داده‌‌های مکانی مختلفی در دستگاه های اجرایی و سازمان های تولید کننده اطلاعات پایه کشور موجود می باشد. اگرچه این داده‌ها غالبا دارای اشکالاتی می­باشند، اما با وضع موجود جوابگوي نيازهاي ساير دستگاه­ها هستند، اما رفع اشکالات بايد در دستور کار SDI ملي قرار گيرد. این اشکالات در فصل پنجم گزارش (شناخت دستگاه ها از نقطه‌نظر SDI ) به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است. به منظور فراهم شدن زمینه تبادل و به‌اشتراک‌گذاری داده‌های مکانی میان دستگاه ها، لازم است در ابتدا زمينه تبادل اين داده­ها با اطلاع رساني مناسب فراهم گردد. سپس اشکالات داده‌های موجود رفع شده و داده­هاي بدون اشکال به اشتراک گذاشته شده و تبادل شوند. درنهايت زمینه سپردن تولیت اطلاعات مکانی به دستگاههای ذی‌ربط بايد فراهم گردد. در ادامه این روند و پس از فراهم آمدن ظرفیتهای مالی و انسانی مورد نیاز، بر مبنای برنامه‌ریزی کمیته هماهنگی SDI ملی، تولیت داده‌های مکانی به دستگاه های مربوطه سپرده می شود. در این چارچوب، انجام فعالیت های ذیل ضروری می باشد.

اطلاع رساني داده­هاي موجود در دستگاه­ها

همانگونه که نتايج مرحله شناخت نشان مي­دهد، داده­هاي مکاني مختلف بطور پراکنده در هر يک از دستگاه­هاي اجرايي موجود مي­باشد. به منظور اطلاع رساني و فرآهم آوردن زمينه دسترسي دستگاه­ها به داده­هاي موجود، لازم است فعاليتهاي زير انجام پذيرد:

·   داده­هاي موجود در دستگاه­ها، توسط آن دستگاه براساس حداقل مشخصات زير آماده سازي و ذخيره­سازي گردند:

o       يک سيستم تصوير مشخص با پارامترهاي تعريف شده

o       يکي از فرمتهاي رايج GIS

·   براي هر لايه ، حداقل فراداده زير در محيط و فرمت مناسب قابل ارائه در Web Browserهاي مرسوم تهيه گردد:

o       نام فارسي لايه

o       تعريف لايه

o       سيستم تصوير و پارامترهاي آن

o       بيضوي مبنا و پارامترهاي آن

o       فرمت داده

o       نحوه ذخيره­سازي (شيت-مبنا يا بدون مرز)

o       تعريف فيلدهاي داده توصيفي

o       محدوده تحت پوشش

o       تاريخ آخرين توليد يا بازنگري

o       مقياس

o       دقت

o   نام، آدرس و شماره تماس واحدي که لايه اطلاعاتي در آن  وجود دارد و توسط آنان مي­توان داده را دريافت نمود

o   نام و مشخصات شخص يا اشخاصي که مي­توان براي دريافت داده با آنان تماس گرفت

o       نحوه ارائه لايه اطلاعاتي (فروش، تبادل، ارائه مجاني و ....)

·   ايجاد يک وب سايت ساده و مخصوص توسط هر دستگاه و قراردادن فراداده فوق در آن، که کاربران بتوانند از طريق اينترنت مستقيماً به آن وصل شده و از لايه­هاي اطلاعاتي موجود در دستگاه براساس فراداده آن اطلاع حاصل نمايند

·   ايجاد يک وب سايت توسط دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور که آدرس تمامي وب سايت هاي فوق همراه با هايپرلينک و همچنين چکيده موضوع داده­هاي موجود در دستگاه در آن وجود داشته باشد.

کميته هماهنگی SDI ملي مسئول هماهنگي و پيگيري انجام اين فعاليت مي­باشد. اين فعاليت تا ايجاد Clearinghouse ملي و کاتالوگ سرويس و سرويسهاي داده مکاني دستگاه­ها ادامه خواهد داشت و اطلاعات مربوطه بهنگام خواهد شد. پس از آن Clearinghouse ملي و بطور کلي اجزاء ساختار توزيع شده SDI ملي جايگزين اين سيستم اطلاع رساني ساده خواهد شد.

تهيه، تکمیل و ساختاردهی نقشه­هاي توپوگرافی  متوسط و کوچک مقياس پوششی کل کشور

در حال حاضر سازمان نقشه‌برداری کشور و سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح اقدام به توليد نقشه­هاي متوسط و کوچک مقياس از 1:25.000 تا 1:1.000.000 مي­نمايند. بغير از نقشه­هاي 1:25.000 سازمان نقشه­برداري که از نظر ساختار هندسي داراي مشکلاتي نيز مي­باشند، ساير محصولات، صرفا نقشه بوده و از نقطه نظر ساختاری دارای  ماهیت GIS نبوده و در نتیجه استفاده مستقیم از این داده‌ها در محیط GIS مقدور نمی باشد. در این مرحله از برنامه عملیاتی لازم است سازمان نقشه‌برداری کشور (و در صورت نیاز با همکاری سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح) نسبت به تکمیل این داده‌ها و ساختاردهی آنها (از طريق تکميل داده­هاي 1:25.000 پوششي کشور و خلاصه­سازي آنان) مطابق با استاندارد و دستورالعمل های ملی اولیه داده مکانی، جهت ورود به GIS اقدام نماید. جهت تسریع این فعالیت اجرای این مرحله از کار و کنترل کیفیت آن  بایستی توسط بخش های خصوصی انجام پذیرد و سازمان نقشه‌برداری کشور نقش نظارتی و راهبری ایفا نماید. کميته هماهنگی SDI ملی نظارت کلان بر نحوه اجرای کار و برآورده شدن انتظارات مطابق با دستورالعمل تهیه شده را بر عهده خواهد داشت. 

تهیه، تکمیل، یکسان‌سازی و ساختاردهی داده‌های زمین شناسی پوششی کشور در مقیاس­های 1:25.000 تا 1:1.000.000 پوششی کل کشور

در حال حاضر نقشه‌های متنوع زمین شناسی از کشور در سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور، وزارت نفت و سازمان انرژی اتمی موجود می باشد. اما این نقشه‌ها دارای ضعفها و مشکلاتی هستند که در فصل شناخت به آنها پرداخته شد. لازم است تا در این مرحله از برنامه عملیاتی تکمیل، اصلاح، یکسان‌سازی و ساختاردهی انواع داده‌های زمین شناسی و اکتشافی بر مبنای استانداردهای ملی داده‌های زمین شناسی پوششی کشور در دستور کار قرار گیرد. برای این منظور لازم است سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور،  با هماهنگی و نظارت دبیرخانه SDI ملی از طريق برون سپاري نسبت به انجام فعالیت ها اقدام نمایند. جهت تسریع این فعالیت اجرای این مرحله از کار و کنترل کیفیت آن  بایستی توسط بخش های خصوصی انجام پذیرد و سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور نقش نظارتی و راهبری ایفا نماید.

ساختاردهی داده‌های موجود در دستگاه ها

در حال حاضر نقشه‌ها و داده‌های مکانی متنوع و مختلفی در بسیاری از دستگاه های اجرایی کشور وجود دارد. بخشی از این اطلاعات، داده‌های پایه مکانی ملی را تشکیل می دهند که
می بایست در قالب
SDI ملی به‌اشتراک‌گذاشته شوند. اما این داده‌ها و نقشه‌ها دارای ضعف ها و مشکلاتی هستند که در فصل شناخت به آنها پرداخته شد. لازم است تا در این مرحله از برنامه عملیاتی تکمیل، اصلاح و ساختاردهی داده‌های پایه موجود با اولویت پرهیز از انجام فعالیت های موازی، برمبنای استاندارد و دستورالعمل های اولیه پایه ملی داده مکانی در دستورکار قرار گیرد. این فعالیت توسط دستگاه های اجرایی بر مبنای برون سپاری، با هماهنگی کمیته هماهنگی SDI ملی انجام می گردد.

ارائه نقشه­هاي توپوگرافی پایه به دستگاه­های اجرایی براي بهنگام رساني و نگهداري حين فعاليت روزمره

براساس اهداف و چشم انداز SDI ملي، هر يک از دستگاه­هاي اجرايي بايد متناسب با شرح وظايف و فعاليت هاي روزمره، توليت توليد، بهنگام رساني، ذخيره­سازي و به اشتراک گذاري بخشي از داه­هاي مکاني پايه ملي را حين فعاليت روزمره بپذيرند. در این مرحله نقشه‌های توپوگرافي 1:25.000 به دستگاه های اجرایی ارائه خواهد شد تا هر یک، داده‌های مکانی مربوط به خود را که تولیت آنها را پذیرفته‌اند، بهنگام نموده و به اشتراک گذارند. همچنین خلاصه‌سازی داده‌های تولید شده و اخذ خروجی در مقیاس های کوچکتر بر عهده هر یک از دستگاه ها می باشد که باید از طریق برون سپاری انجام پذیرد.  مسلما تولید، بهنگام رسانی، خلاصه‌سازی و نگهداری داده‌های مکانی بر اساس استاندارد و دستورالعمل های تدوین شده ملی انجام خواهد پذیرفت و کلیه داده های موجود باید دارای ساختار هندسی مناسب و آماده برای ورود به GIS باشند. کميته هماهنگی SDI ملي مسئول هماهنگي و پيگري اين مهم و سياستگذاري و اقدام در جهت رفع موانع و مشکلات پيش رو مي­باشد.

جمع آوري ساليانه داده­ها توسط سازمان نقشه­برداري و توليد نقشه توپوگرافي پايه کشور در مقياسهاي مختلف ملي و استاني

در حال حاضر تولید نقشه توپوگرافی پوششی کشور به روش فتوگرامتری توسط سازمان نقشه‌برداری کشور انجام می پذیرد. همچنين بهنگام سازي بعضی از نقشه­هاي پوششی توسط سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح در حال انجام است. در قالب پیاده سازی SDI ملی روش جدیدی پیشنهاد گردیده ، بطوریکه برای جلوگیری از قدیمی شدن داده‌ها و توجه به نیاز کاربران در تولید داده، مسئولیت تولید و نگهداری داده‌های مکانی متناسب با شرح وظایف دستگاه ها به وزارتخانه‌ها/سازمان های مختلف سپرده شده است تا حین فعالیت روزانه خود، تولید و بهنگام‌رسانی آنرا انجام دهند.

به منظور تولید پایگاه داده توپوگرافی یکپارچه کشور در مقیاس هاي متوسط و کوچک، سازمان نقشه‌برداری کشور در قالب یک سازوکار مشخص و بر پایه استاندارد ملی داده مکانی، سالیانه داده‌های مکانی را از دستگاه های اجرایی جمع‌آوری کرده و با تلفیق آنها، اقدام به تهیه داده‌های توپوگرافی یکپارچه کشور می نماید. کمیته هماهنگی SDI ملی وظیفه سیاستگذاری در ارتباط با چگونگی تبادل و ارائه این اطلاعات به کاربران را به عهده دارد.

توليد نقشه­هاي توپوگرافي پوششي کشور در فواصل زماني مشخص

به منظور توليد دقيق و کنترل کيفيت هندسه عوارض توپوگرافي پوششي کشور، لازم است در فواصل زماني مشخص، سازمان نقشه­برداري کشور اقدام به تليد نقشه­هاي توپوگرافي با تاکيد بر هندسه دقيق عوارض در مقياس 1:25.000 نمايد. با استفاده از اين داده­ها، دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور مي­تواند در فواصل زماني مشخص، هندسه عوارض توليد شده توسط دستگاه­هاي اجرايي حين فعاليت روزمره­اشان را بصورت کلي کنترل کيفيت نمايد. بعلاوه اين داده­ها در اختيار دستگاه­هاي اجرايي قرار خواهد گرفت تا در صورت نياز هندسه جديد جايگزين عارضه توليد شده توسط دستگاه گردد و داده­هاي توصيفي مربوطه نيز بدان منتسب گردد.

تهيه، تکميل و ساختاردهي نقشه­هاي توپوگرافي شهري بزرگ مقياس

در حال حاضر سازمان نقشه­برداري کشور و سازمان جغرافيايي اقدام به توليد نقشه­هاي بزرگ مقياس (اغلب 1:2000) مي نمايند. اين نقشه­ها در مواردي جوابگوي نياز سازمان هاي مديريت شهري نيست و در برخي موارد داده­ها از ساختار هندسي مناسب براي ورود به GIS برخوردار نيستند. عدم رعايت استانداردها و دستورالعمل هاي و بعضاً ضعف استانداردها منجر به بروز چنين مشکلاتي گرديده است. به منظور رفع مشکلات نقشه­ها و بهره­برداري سريع تر از منابع اطلاعاتي موجود، لازم است سازمان نقشه­برداري کشور و سازمان جغرافيايي نيروهاي مسلح نقشه­هاي بزرگ مقياس خود را در اختيار شهرداري ها قرار دهند تا در چارچوب هاي مشخص مرتبط با SDI شهري رفع مشکلات نقشه­ها و بهنگام­رساني، بهنگام نگهداري و استفاده از آنان انجام پذيرد.

طراحي شبکه Clearinghouse ملی ايران

بر اساس نتایج مرحله شناخت در حال حاضر دستگاه های اجرایی برای اطلاع‌رسانی داده‌های خود سرویس یا مکانیزم مشخصی ندارند که این امر دسترسی به داده ها را دچار مشکل  می­سازد. همانگونه که در مدل مفهومی SDI ملی بیان گردید، از نقطه نظر فنی ایجاد SDI ملی در قالب طراحی و ایجاد یک ساختار توزیع شده تعامل پذیر محقق خواهد شد. بر اساس مدل مفهومی ارائه شده برای این ساختار (که در مدل مفهومی SDI ملی در ارتباط با رکن داده تشریح گردید) Clearinghouse ملی نقطه اتصال تولید کنندگان و کاربران داده‌های مکانی خواهد بود. Clearinghouse ملی ایران به عنوان نخستین شبکه اختصاصی SDI ملی ايران، می بایست بر مبنای فن آوری های نوین، الگوهاي مدرن نرم افزاري و پايگاه داده، استانداردهای مورد استفاده در وب و استانداردهاي ملي داده مکاني طراحی شود. چکونگي حفظ ارتباط اجزاء و بهنگام نگهداري شبکه، ارتباط کاتالوگ سرويس هاي دستگاه­ها و سرويس هاي مشابه استاني و محلي، سهولت استفاده از سرويس براي کاربران، قابليت امکان توسعه  و ... از مواردي هستند که در طراحي Clearinghouse ملي ايران بايد مدنظر قرار گيرند. طراحی و برنامه‌ریزی پیاده‌سازی Clearinghouse ملی با هماهنگی و نظارت دبیرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور، تحت راهبری کارگروه هماهنگي و ايجاد ساختار توزيع شده از طریق برون سپاری به مشاور ذی‌صلاح واگذار خواهد شد. سرویس طراحی شده و برنامه پیاده‌سازی آن می بایست پس از تایید کارگروه مذکور جهت تصويب و اجرا به دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور ارائه گردد.

ايجادپورتال مکاني ملی

بر مبنای طراحی انجام شده برای Clearinghouse ملی، لازم است پورتال مکاني ملي پیاده‌سازی می گردد. در پیاده‌سازی این پورتال می بایست تا حد امکان از استانداردهاي باز استفاده گردد. علاوه بر این، پورتال مکاني ملی می بایست بر روی سرورهای درون کشور و ترجیحا با استفاده از دیتا سنترهای ملی پیاده‌سازی گردد. مسئولیت ایجاد درگاه ملي داده مکاني ايران و هماهنگي و پيگيري ايجاد  Clearinghouseملي با هماهنگي و نظارت دبيرخانه شوراي عالي نقشه­برداري به عهده سازمان نقشه‌برداری کشور می باشد.

جمع آوری فراداده بر اساس استانداردايجاد کاتالوگ سرويس و سرويس هاي داده مکاني دستگاه های اجرایی

براساس مدل مفهومي SDI ملي ايران، جهت دستيابي به يک ساختار توزيع شده تعامل پذير کاتالوگ سرويس ها و سرويس هاي مختلف داده مکاني و پردازشي بايستي توسط دستگاه­هاي دولتي (متوليان داده­هاي مکاني) و بخش هاي خصوصي ايجاد گردد. کارگروه هماهنگي و ايجاد ساختار توزيع شده، مسئول پيگيري و هماهنگي ايجاد اين سرويس ها برمبناي طراحي انجام شده براي شبکه clearinghouse ملي، فن آوري هاي روز و استانداردهاي ملي و بين المللي مي­باشد.

نگهداري و بهنگام رساني پورتال مکاني ملی و شبکه Clearinghouse

پس از سپردن تولیت داده‌های مکانی پایه به دستگاه­های اجرایی براي بهنگام رساني و نگهداري حين فعاليت روزمره (که در بخشهای قبل به آن اشاره شد)، لازم است فراداده‌های موجود در کاتالوگ سرویس دستگاه­ها بهنگام رسانی شوند و از آنجا پورتال مکاني ملي نيز بهنگام گردد. بر این اساس و با توجه به طراحی انجام شده برای شبکه Clearinghouse ملي، کلیه دستگاه های اجرایی، سازمانهای تولید کننده نقشه و بخش خصوصی می بایست نسبت به بهنگام‌رسانی فراداده های موجود در کاتالوگ سرویس خود مطابق با استانداردهای تدوین شده، اقدامات لازم را انجام دهند. وظیفه نگهداری پورتال مکاني ملي، رفع ایرادات احتمالی و سایر فعالیت های مرتبط با مدیریت بهینه Clearinghouse با هماهنگی و نظارت دبیرخانه شوراي عالي نقشه­برداري کشور بر عهده سازمان نقشه‌برداری کشور می باشد.

5-               شبکه‌های دسترسی

مطالعات انجام شده در خصوص شبکه‌های دسترسی حاکی از آن است که اغلب دستگاه های اجرایی دارای زیر ساخت ارتباطاتی متناسب به منظور تبادل و به‌اشتراک‌گذاری داده‌های مکانی نمی باشند. در این خصوص ایجاد و توسعه زیرساخت های ارتباطاتی مورد نیاز فرایند تبادل و به اشتراک‌گذاری داده مکانی، ضروری می باشد.

هماهنگی توسعه و ایجاد بسترهای مخابراتی و شبکه‌های دسترسی متناسب با نیازمندیهای SDI  

برنامه‌های مختلف توسعه و ایجاد شبکه‌های مخابراتی و بحث اینترنت ملی، گویای تقاضای بسیار بالای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در سطح کشور می باشد. با این وجود نتایج مطالعات شناخت گویای آن است که در حال حاضر بستر مخابراتی و شبکه‌های دسترسي مناسب برای تبادل داده‌های مکانی در کشور موجود نمی باشد. با توجه به نیازمندی های خاص تبادل داده‌های مکانی و آنالیزهای مکانی، لازم است تا ایجاد و توسعه بسترهای مخابراتی و شبکه‌های دسترسي، متناسب با نیازمندی های خاص داده‌های مکانی در دستور کار قرار گیرد تا استفاده از آنان به منظور به اشتراک گذاری داده های مکانی و انجام آنالیزهای مختلف مکانی امکان پذیر گردد. هماهنگی توسعه و ایجاد بسترهای مخابراتی و شبکه­هاي دسترسي متناسب با نیازمندیهای SDI ملي بر عهده کارگروه بسترهای مخابراتی و شبکه‌های دسترسی می باشد.



ژئو پورتال ملی



DOURAN Portal V3.9.8.40
V3.9.8.40